Biała z okolicą pozostawała natomiast niewielką niemiecką enklawą w zdominowanej przez Polaków, także politycznie, Galicji. Władze starały się bronić niemieckiego charakteru miasta, m.in. poprzez ustanowienie w 1889 r. niemieckiego jedynym językiem urzędowym bialskiego samorządu, niemniej wpływy polskie były coraz silniejsze. Polacy stanowili 20% mieszkańców, przy czym byli to nie tylko robotnicy, ale i np. urzędnicy powiatowi (powiat bialski był poza tymi czterema miejscowościami w większości polski). Staraniem Towarzystwa Szkoły Ludowej powstały polskie szkoły (także średnie), w mieście działały ogólnogalicyjskie polskie organizacje i partie polityczne, w tym popularny ruch socjalchrześcijański ks. Stanisława Stojałowskiego.
Działające w Białej organizacje polskie nawiązywały kontakt z polskim ruchem narodowym na Śląsku Cieszyńskim i rozszerzały swoją działalność także na śląski brzeg Białej. W roku 1902 w Bielsku, na Żywieckim Przedmieściu, otwarto z inicjatywy ks. Stojałowskiego Dom Polski. Dwa lata później w jego murach założono bielski oddział Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.