W zaawansowanej miażdżycy procesy prowadzące do obumierania tych komórek mogą osłabiać strukturę blaszki, sprzyjając jej destabilizacji i rozwojowi ciężkich powikłań sercowo-naczyniowych.
Zapalenie odgrywa kluczową rolę w formowaniu się blaszki miażdżycowej. Makrofagi i komórki mięśni gładkich wydzielają cytokiny zapalne, w tym interleukiny IL-1β, IL-12 i IL-6.
Blaszki mogą czasami ulegać zwapnieniu. Cytokiny prozapalne mogą inicjować przemianę komórek mięśni gładkich w komórki tkanki chrzęstnej lub tkanki kostnej. Ponadto stymulują pozakomórkowe uwalnianie pęcherzyków sprzyjających wapnieniu oraz apoptozę makrofagów. Wszystkie te czynniki sprzyjają odkładaniu wapnia w blaszce. Zwapnienie blaszki miażdżycowej jest reakcją naprawczą na nasilony stan zapalny i martwicę, przy czym drobne, wczesne złogi wapnia częściej występują w blaszkach niestabilnych i mogą dodatkowo osłabiać czapeczkę włóknistą. Natomiast rozległe, późne zwapnienia sprzyjają usztywnieniu i stabilizacji blaszki, zmniejszając naprężenia w jej obrębie. Zwapnienia same w sobie są czynnikiem stymulującym napływ makrofagów, co prowadzi do samonapędzania się rozrostu blaszki.