W 1966 w czasie badań ratowniczych natomiast w centrum miasta na ulicy Mickiewicza 5 znaleziono konstrukcje drewniane i materiały zabytkowe z XV wieku. Z XIV wieku pochodzą wzmianki o grodzie oraz o zamku pniewskim.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była miastem szlacheckim należącym do szlachty polskiej z rodu Pniewscy herbu Nałęcz, którzy od nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później do Potulickich. Od 1320 tereny, na których powstało miasto leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1435 miejscowość leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1402 była siedzibą własnej parafii.

Pierwszą pisaną wzmiankę o Pniewach datuje się na rok 1256. Właścicielami, a zarazem zapewne założycielami Pniew byli Pniewscy herbu Nałęcz. Prawdopodobnie dzięki ich staraniom nadano pod koniec XIII w. miastu prawa miejskie.