Dynamiczna ewolucja polskiej rezydencji szlacheckiej i królewskiej przebiegała w dwóch zasadniczych płaszczyznach – całości zespołu i głównego budynku reprezentacyjno – mieszkalnego. W toku procesów dostosowywania składników rezydencji do całości, dezaktualizowały się tradycyjne typy siedzib feudalnych, ustępując miejsca zagranicznym wzorcom. Początkowo były to wzorce włoskie, potem francuskie – od czasów Władysława IV.
W epoce Wazów zaznaczył się dwie główne ewolucje rezydencji: dominacja planu o zwartym korpusie nad wieloskrzydłowym zamkiem i likwidacja fortecy na korzyść założenia otwartego. Zostały one ujęte w normy kompozycji barokowej za Władysława IV. Modne wzorce pałacowe za Zygmunta III, ulegały przemianom i nawiązywały do nowszych rozwiązań włoskiej willi czy francuskiego chateau. Pojawienie się kompozycji kierunkowej, wiążącej wspólną osią pałac z dziedzińcem paradnym i ogrodem, było zjawiskiem bardziej przełomowym niż wzbogacanie form pałacu i różnicowanie jego bryły za pomocą narożnych ryzalitów czy pawilonów. Zawiązki tych procesów można zaobserwować w siedzibach czołowych osobistości schyłku panowania Zygmunta III, wznoszonych na prowincji ok. 1630.