W wyniku braku bezpieczeństwa, mieszkańcy Lelowa coraz częściej migrowali na teren podgrodzia, znajdujący się w zakolu rzeki Białki, w pobliżu ruin grodu związanego z księciem mazowieckim Konradem I i księciem kujawskim Kazimierzem Konradowicem. Migracja ta sprzyjała spontanicznemu, nieplanowanemu rozwojowi tej osady. Proces ten nasilił się po odbudowaniu grodu w Lelowie około 1291 roku przez księcia Władysława Łokietka, syna Kazimierza i wnuka Konrada. Gdy w 1304 roku Władysław Łokietek, wracając z wygnania, zajął Lelów, usunął czeską załogę z zamku lelowskiego i ustanowił tam swego kasztelana, pełniącego funkcję burgrabiego. W tym czasie podgrodzie lelowskie było już znaczącą osadą.
W XIII wieku Lelów zyskał na znaczeniu, stając się siedzibą kasztelanii. Kasztelania lelowska wspomniana w dokumencie z 1307 roku (Castellania Leloviensis) budzi kontrowersje. Zygmunt Wojciechowski kwestionował jej istnienie w XIII i XIV wieku, sugerując, że była to tylko pozostałość dawnej struktury administracyjnej. Karol Buczek uznał, że termin „kasztelania” miał jedynie znaczenie topograficzne.