Tolerancja farmakodynamiczna może być swoista dla określonego efektu leku. Oznacza to, że u tej samej osoby może rozwinąć się znaczna tolerancja na jedno działanie substancji, przy znacznie słabszej tolerancji na inne jej działania. Zjawisko takie opisano m.in. w przypadku opioidów.
Tolerancja farmakokinetyczna
Tolerancja farmakokinetyczna, określana również jako tolerancja metaboliczna lub dyspozycyjna, wynika ze zmian powodujących zmniejszenie ekspozycji miejsca działania na substancję po zastosowaniu tej samej dawki.
Może być związana m.in. ze zwiększeniem szybkości metabolizmu lub eliminacji substancji. Jednym z możliwych mechanizmów jest zwiększenie aktywności enzymów uczestniczących w metabolizmie leków, w tym niektórych enzymów z rodziny cytochromu P450.
W tolerancji farmakokinetycznej zmniejsza się zatem ilość substancji docierającej do miejsca działania, natomiast w tolerancji farmakodynamicznej osłabieniu ulega odpowiedź organizmu przy porównywalnej ekspozycji na substancję. Mechanizmy te mogą występować równocześnie.
Tolerancja behawioralna
Tolerancja behawioralna oznacza zmniejszenie obserwowanych skutków działania substancji związane z procesami uczenia się i przystosowania zachowania.