W przeciwieństwie do innych muchołówek brakuje czarno-białego kontrastu. Ma też większe wymagania do gniazdowania niż muchołówka żałobna i białoszyja oraz jest od nich mniejsza (znacznie mniejsza też od wróbla). Samica i osobniki młodociane mają biały brzuch, gardło z mniejszym kontrastem niż u muchołówki rdzawogardłej, jasnopłową pierś, głowę i wierzch. Ptaki w pierwszej zimie (1z.) mają jasny pasek pokrywowy. Pierwsze lato zasadniczo ciężkie do odróżnienia, choć bardzo rzadko samce mają trochę czerwieni. Samce w drugim lecie upierzenie mają jak samica, ale gardło jest już nieco bardziej czerwone, natomiast pełne upierzenie uzyskują dopiero w czwartym albo piątym roku życia.
Dane liczbowe Długość ciała: 11–12 cm Rozpiętość skrzydeł: 18,5–21 cm Skrzydło złożone: 6,4–7 cm Ogon: 4,5–5,5 cm Masa ciała: 7–12 gRadziszewski Michał, Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski.Lars Svensson, Ptaki, 2021.
Śpiew Wysokie w tonie dzwoneczki o opadającym miękkim tonie (jak piecuszek): tink, tink, tink, daj, daj, daj, da. Głos wabiący: krótkie srr, ile, juljo (podobnie jak czyżyk). Czysty i trochę narzekający śpiew samców siedzących na wyeksponowanych gałęziach najczęściej słychać w maju i czerwcu.