Aż 68% całej ziemi na Ukrainie było skoncentrowane w rękach 27 rodzin. Dołączenie do kozaków uwalniało chłopów od przymusowej pracy na rzecz pana i innych licznych obciążeń. W interesie magnaterii leżało przeobrażenie kozaków w chłopów i podporządkowanie ich sobie.
Przyczyny polityczne Stosunki polityczne na terenach kozackich Powstanie Chmielnickiego nie było pierwszym kozackim wystąpieniem zbrojnym przeciwko Rzeczypospolitej. Poprzedzały je liczne wcześniejsze bunty i rebelie, m.in. Kosińskiego, Nalewajki czy Pawluka. Po stłumieniu tego ostatniego nastąpiły surowe represje wobec Kozaków i chłopów, którzy z nimi sympatyzowali, szlachta karała śmiercią chłopów, którzy przyłączyli się do powstania. W 1638 Sejm przyjął, z inicjatywy zwycięskiego hetmana Stanisława Koniecpolskiego konstytucję sejmową Ordynacja wojska zaporoskiego regestrowego w służbie Rzeczypospolitej będącego. Miała ona charakter represyjny, pozbawiała przywilejów wszystkich Kozaków niewpisanych do niewielkiego (6 tys.) rejestru, efektywnie przeobrażając ich w chłopów pańszczyźnianych. Wzbudziło to kolejny bunt, który również został stłumiony.
Ponadto postanowiono odbudować twierdzę Kudak na Dnieprze, która miała powstrzymać podobne rebelie w przyszłości.
Plany wojny tureckiej króla Władysława IV