Coraz większy wpływ na rządy uzyskiwał rywal de Valery, minister finansów Michael Collins.
W styczniu 1921, na pierwszym posiedzeniu Dáil Éireann po powrocie, de Valery wezwał oddziały IRA aby zrezygnowały z zasadzek i tym podobnej taktyki, którą Brytyjczycy przedstawiali jako terrorystyczną i przystąpili do regularnej walki. Spotkało się to z oporem większości polityków, głównie Michaela Collinsa. Następnie de Valera, w sojuszu z Cathalem Brughą i Austrinem Stackiem, spróbował pozbyć się Collinsa z Irlandii wysyłając go do Stanów, ale bezskutecznie. Wkrótce powodzenie przyniosła „terrorystyczna” taktyka Collinsa. 11 lipca 1921 podpisano rozejm anglo-irlandzki i 14 lipca de Valera wyjechał do Londynu na spotkanie z brytyjskim premierem Davidem Lloydem George’em. Nie osiągnięto jednak porozumienia.
W sierpniu 1921 de Valera przeforsował w Dáil Éireann poprawkę do konstytucji z 1919, która podniosła go z rangi premiera lub przewodniczącego Rady Wykonawczej do rangi prezydenta Republiki. De Valera ogłosił się irlandzkim odpowiednikiem króla Jerzego V. Ponadto, ponieważ króla nie było w Irlandii, on także nie powinien pojechać na konferencję pokojową, która rozpoczęła się w październiku 1921.