Do kompetencji hetmana należało organizacja zawodowej siły zbrojnej, zaciąg wojsk najemnych oraz pospolitego ruszenia. Do przywilejów hetmanów należało mianowanie niższych dowódców, wyznaczanie leż dla oddziałów, kontrolowanie wydatków na wojsko i dozorowanie wypłaty żołdu. Posiadał on także władzę sądowniczą nad wojskiem, a wydawane przez niego przepisy prawne (artykuły) uznawane były na równi z uchwałami SejmuVolumina Legum t. 2, s.308: ustawy z 1590 Asekuracja Hetmańska i Disciplina Militaris.; miał też możność wspomagania swych podwładnych w procesach sądowych poprzez wydawanie tzw. egzempcji wojskowych.
Hetman miał również obowiązek wysłuchiwania skarg osób cywilnych pokrzywdzonych przez żołnierzy i ustanawiania zadośćuczynienia. Najistotniejszym jednak jego obowiązkiem było planowanie i przeprowadzanie operacji wojskowych. Podczas działań wojennych co wieczór wydawał dla oddziałów hasło, dzięki czemu utrudniano szpiegostwo w szeregach wojska. Posiadał także pewne uprawnienia w zakresie polityki zagranicznej, w szczególności wobec krajów wschodnich, takich jak Turcja, Chanat Krymski, Mołdawia i Wołoszczyzna.