Азербејџанскиот народ — турска етничка група со мешано етничко потекло, првенствено домородните народи од источна Закавказја, Медијанците, древен ирански народ и турските племиња Огузи кои почнале да мигрираат во Азербејџан во 11 век од нашата ера. Современите Азери се втората најбројна етничка група меѓу турските народи по Турците во Анадолија и зборуваат северноазербејџански (се зборува главно во Република Азербејџан и Русија) и/или јужноазербејџански (се зборува во Иран, Ирак и Сирија). И двата јазика имаат дијалекти, со 21 северноазербејџански дијалект и 11 јужноазербејџански дијалекти.
Азерите се од мешано етничко потекло, најстариот елемент кој потекнува од домородното население на источна Закавказја и веројатно од Медијанците од северна Персија."Azerbaijani" - Encyclopædia Britannica Помеѓу III и VII век од нашата ера, дошло до персинизација на населението, за време на периодот на династијата Сасанија. Последователно турцирање на населението се случи по освојувањето на регионот од страна на Турците Селџук во 11 век и континуиран прилив на турски народи во следните векови - вклучително и групи кои мигрирале за време на монголските освојувања во 13 век (повеќето племиња кои го формирале Монголските сили или биле предводени од нив да мигрираат биле турски народи.).
Кавкаски супстрат Кавкаското потекло на Азерите ја дефинира врската помеѓу Азерите и нивното кавкаско минато пред туркификацијата и најмногу се однесува на Азерите од Кавказ, од кои повеќето сега се жители на она што сега е Република Азербејџан. Постојат докази дека, поради повторените инвазии и миграции, Абориџините Кавкајци биле културно асимилирани, прво од Иранците, како што се Аланите, а подоцна и од Турците Огузи. Научени се значителни информации за кавкаските Албанци, вклучувајќи го нивниот јазик, историја, раното преминување во христијанство и блиските врски со Ерменците. Многу академици веруваат дека удискиот јазик, кој сè уште се зборува во Азербејџан, е остаток од јазикот на Албанците."The Udi Language" , University of Munich, Wolfgang Schulze 2001/2 (retrieved 19 June 2006).
Ова кавкаско влијание се прошири уште на југ во ирански Азербејџан. Во текот на првиот милениум п.н.е., друг кавкаски народ, Манејците (Манаи) населувал голем дел од оваа област. Оваа древна земја се наоѓала во северозападниот дел на Иран, јужно од езерото Урмија. За време на периодот на своето постоење во почетокот на 1. милениум п.н.е., Манај бил опкружен од три големи сили: Асирија, Урарту и Медија. Со упадот на Скитите и подемот на Медијците во VII век, Манејците го изгубиле својот идентитет и биле подведени под поимот Меди."Mannai", Encyclopædia Britannica (retrieved 7 September 2011).
Генетско тестирање Иако генетското тестирање покажува дека генетското наследство на азербејџанските Турци е претежно од домородното население на Блискиот Исток и Кавказ, наместо нивни директни потомци на мигрантите од Средна Азија, сепак, тоа покажува дека регионот е генетски мешан еден. Додека населението на Азербејџан е културно разновидно, генетското тестирање откри заеднички генетски маркери кои поддржуваат автохтона (домородна) позадина за повеќето Азербејџански Турци. Анализата на mtДНК покажува дека главниот однос со Иранците е преку поголема западноевроазиска група која е секундарна во однос на онаа од Кавказ, според студија која не ги вклучила Азербејџанските Турци, туку Грузијците кои се групирале со Турците од Азербејџан во други студии.Where West Meets East: The Complex mtDNA Landscape of the Southwest and Central Asian Corridor — American Journal of Human Genetics, 74:827-845, 2004 (retrieved 9 June 2006) Заклучокот од тестирањето покажува дека Азербејџанските Турци во републиката се мешано население со односи, по редослед на најголема сличност, со Кавказот, Иранците и Блискоисточните, Европејците и Туркмените. Други генетски анализи на mtДНК (мајчински) и Y-хромозомите (татковни) укажуваат на тоа дека кавкаските популации се генетски посредни меѓу Европејците и жителите на Блискиот Исток, но дека тие се потесно поврзани со жителите на Блискиот Исток. Друга студија, спроведена во 2003 година од страна на рускиот весник за генетика, ги спореди говорителите на ирански јазик на Република Азербејџан (Талишите и Татите) со Турските Азери и откри дека генетската структура на тие популации, во споредба со другите популации што зборуваат ирански (Персијците од Иран, Осетините и Таџиците), беше поблизок до турските Азери отколку со населението кое зборуваше иранско на друго место.Genetic Structure of Iranian-Speaking Populations from Azerbaijan Inferred from the Frequencies of Immunological and Biochemical Gene Markers — Russian Journal of Genetics, Volume 39, Number 11, November 2003, pp. 1334-1342(9) (retrieved 9 June 2006)
Во 2006 година, М. Регуеиро и А.М. Каденас од Универзитетот Стенфорд покажаа дека населението во централен Иран (Исфахан) е поблиску до кавкаскиот азербејџански народ отколку до населението на Турција во однос на дистрибуцијата на хаплогрупите и генетската хомогеност.Iran: Tricontinental Nexus for Y-Chromosome Driven Migration - Hum Hered 2006;61:132–143 (retrieved 13 April 2011)
Најновата компаративна студија (2013) за целосната разновидност на митохондријалната ДНК кај Иранците покажа дека Иранските Азери се повеќе поврзани со народот на Грузија отколку со другите Иранци и со Ерменците. Меѓутоа, истиот мултидимензионален заговор за скалирање покажува дека Азерите од Кавказ, и покрај нивното наводно заедничко потекло со Иранските Азери, се здружуваат поблиску со другите Иранци (на пр. Персијците, итн.) отколку со Иранските Азери.
Азербејџанските Турци, сепак, сè уште се покажува дека поседуваат значајни генетски влијанија од Источна Азија во однос на нивните не-турски соседи.
Ирански супстрат Иранското потекло на Азерите ја дефинира врската помеѓу денешните Азери и нивното иранско минато пред туркизацијата и најмногу се однесува на иранските Азери. Иако е познато дека Азербејџанскиот народ е Турчин, нивните предци потекнуваат од индо-иранските племиња и етнички групи. Тоа е поткрепено со историски извештаи, со постоење на староазариски јазик, денешни имиња на места, културни сличности меѓу иранските народи и Азерите и археолошки и етнички докази. Ја фаворизираат и значајни научници и извори, како што се Владимир Минорски, Ричард Фрај, Ксавиер Де Планхол, Енциклопедија на исламот, Енциклопедија Ираника, Енциклопедија Британика, Енциклопедија на Големиот речник Ларус и Светска енциклопедија на книги.
Историски извештаи и древниот азариски јазик Според Владимир Минорски, околу 9 и 10 век:Професорот Играр Алиев исто така споменува дека арапските историчари Баладхури, Масуди, Ибн Хаукал и Јакут го спомнале овој јазик по име.Professor Ighrar Aliyev. The History of Aturpatakan. Persian Translation by Dr. Shaadman Yusuf. Balkh Publishers. Tehran. 1999. Средновековните историчари и научници исто така ги запишуваат луѓето од регионот на Азербејџан како Иранци кои зборувале ирански јазици. Меѓу нив се Ал-Истахри, Ал-Масуди, Ибн ал-Надим, Хамзе Есфахани, Ибн Хаукал, Ал-Баладури, Мокадаси, Јагуби, Хамдала Мостофи и Ал-Хваризми.
Ебн ал-Мокафа' (д. 142/759) е цитиран од ибн Ал-Надим во неговиот познат Ал-Фихрист како наведува дека Азербејџан, Нахаванд, Реј, Хамадан и Есфахан зборуваат пахлави (фахлави) и колективно го сочинуваат регионот Фахлах.Ibn Nadeem, "Fihrist", Translated by Reza Tajaddod, Ibn Sina publishers, 1967. ابن نديم در الفهرست مينويسد: (= اما فهلوي منسوب است به فهله كه نام نهاده شده است بر پنج شهر: اصفهان و ري و همدان و ماه نهاوند و آذربايجان. و دري لغت شهرهاي مداين است و درباريان پادشاه بدان زبان سخن ميگفتند و منسوب است به مردم دربار و لغت اهل خراسان و مشرق و لغت مردم بلخ بر آن زبان غالب است. اما فارسي كلامي است كه موبدان و علما و مانند ايشان بدان سخن گويند و آن زبان مردم اهل فارس باشد. اما خوزي زباني است كه ملوك و اشراف در خلوت و مواضع لعب و لذت با نديمان و حاشيت خود گفتوگو كنند. اما سرياني آن است كه مردم سواد بدان سخن رانند). ابن ندیم، محمد بن اسحاق: «فهرست»، ترجمهي رضا تجدد، انتشارات ابن سینا، 1346 فأما الفهلوية فمنسوب إلى فهله اسم يقع على خمسة بلدان وهي أصفهان والري وهمدان وماه نهاوند وأذربيجان وأما الدرية فلغة مدن المدائن وبها كان يتكلم من بباب الملك وهي منسوبة إلى حاضرة الباب والغالب عليها من لغة أهل خراسان والمشرق و اللغة أهل بلخ وأما الفارسية فتكلم بها الموابدة والعلماء وأشباههم وهي لغة أهل فارس وأما الخوزية فبها كان يتكلم الملوك والأشراف في الخلوة ومواضع اللعب واللذة ومع الحاشية وأما السريانية فكان يتكلم بها أهل السواد والمكاتبة في نوع من اللغة بالسرياني فارسي [Original Arabic]; Ibn Nadeem, Al-Fihrist. www.alwaraq.com accessed in September, 2007.
Многу слична изјава дава и средновековниот историчар Хамзе Исфахани кога зборува за сасанидскиот Иран. Хамзе Исфахани пишува во книгата Ал-Танбихала Ходут ал Ташиф дека пет „јазици“ или дијалекти биле вообичаени во Сасански Иран: Пахлави (фахлави), Дари, Парси (Фарси), Кузи и Соријани. Хамзе (893-961 н.е.) ги објаснува овие дијалекти на следниов начин:Ибн Хаукал споменува дека некои области на Ерменија се контролирани од муслимани, а други од христијани.Ibn Howqal, Surat al-ardh. Translation and comments by: J. Shoar, Amir Kabir Publishers, Iran. 1981. "ارمنیه دو قسمت است: داخلی و خارجی در ارمنیه ی خارجی شهرهایی از آن مسلمانان و به دست آنان است و خود مسلمانان فرمانروای آنجا هستند و دست ارامنه از دست آن قطع گردیده است و به کلی تحت حکومت پادشاهان اسلامی است: از جمله این شهرها ارجیش، منازجرد و خلاط است. و حدود ارمنیه خارجی معین است یعنی از مشرق به بردعه و از مغرب به جزیره و از جنوب به آذربایجان و از شما به نواحی روم در سمت قالیقالا محدود است
Ал-Мокадаси (починал кон крајот на 4 век АХ/10 век н.е.) го смета Азербејџан како дел од 8-та поделба на земји. Тој наведува: „Јазиците на 8-та дивизија се ирански (ал-аџамија).Al-Moqaddasi, Shams ad-Din Abu Abdallah Muhammad ibn Ahmad, Ahsan al-Taqasi fi Ma’rifa al-Aqalim, Translated by Ali Naqi Vaziri, Volume one, First Edition, Mu’alifan and Mutarjiman Publishers, Iran, 1981, p 377 المقدسي، شمسالدين ابوعبدالله محمدبن احمد، احسن التقاسيم في معرفه الاقاليم، ترجمه دكتر علينقي وزيري، جلد 1، چاپ اول، انتشارات مؤلفان و مترجمان ايران، 1361، ص 377.
Ал-Мокадаси пишува и за општиот регион на Ерменија, Аран и Азербејџан. Ахмад ибн Јакуби споменува дека „Народот на Азербејџан е мешавина од Аџам-и Азари (Аџам е термин што се развил да значи Иран) на Азари и стари Јаведани (следбеници на Џавидан, синот на Шахрак, кој бил водач на Курамитите и наследен од Бабак Хорамдин).“(Tārīkh-i Yaqūbī / talīf-i Aḥmad ibn Abī Yaqūbi; tarjamah-i Muḥammad Ibrahim Ayati, Intirisharat Bungah-I Tarjamah va Nashr-I Kitab, 1969.
Закарија б. Извештајот на Мохамед Казвини во Атар ал-Билад, составен во 674/1275 година, дека „ниту еден град не избегнал да биде заземен од Турците освен Табриз“ (Бејрут, изд., 1960, стр. 339) може да се заклучи дека барем Табриз дотогаш останал настрана од влијанието на турскиот јазик."Azari: The Iranian Language of Azerbaijan" (Encyclopædia Iranica by E. Yarshater)
Од времето на монголската инвазија, чиишто војски повеќето биле составени од турски племиња, влијанието на турското во регионот се зголемило. Од друга страна, старите ирански дијалекти останаа распространети во поголемите градови. Пишувањето на Хамдала Моставафи во 1340-тите го нарекува јазикот на Марака како „модифициран пахлави“. Мостовафи го нарекува јазикот на Занџан. Јазикот на Гуштаспи кој го покрива каспискиот пограничен регион помеѓу Гилан до Ширван се нарекува пахлависки јазик близок до јазикот на Гилан.«مستوفي، حمدالله: «نزهةالقلوب، به كوشش محمد دبيرسياقي، انتشارات طهوري، 1336 Mostawafi, Hamdallah. Nozhat al-Qolub. Edit by Muhammad Dabir Sayyaqi. Tahuri publishers, 1957.