Biblioteka funkcji MPI zawiera (ale nie jest ograniczona do) operacji: punkt w punkt, typu randezvous oraz wysyłania/odbierania. Dostępne topologie logiczne to kartezjańska oraz oparta na grafie. Dane mogą być wymieniane pomiędzy parami procesów (operacje wysyłania/odbierania), występuje możliwość łączenia częściowych wyników obliczeń (operacje rozbijania i łączenia). Charakterystyczna jest tu również synchronizacja węzłów oraz identyfikacja używanego procesora, do którego jest przypisany proces, jak i dostępność sąsiadujących procesów w logicznej topologii. Operacje typu punkt w punkt obsługiwane są w trybach synchronicznym, asynchronicznym lub poprzez bufor.
Zarówno MPI-1 jak i MPI-2 wspierają implementacje, które dobrze sprawdzają się w komunikacji częściowej i obliczeniach. MPI również specyfikuje interfejsy bezpieczne pod względem wątków, tzn. takie, które zapewniają spójność oraz strategie zależności oprogramowania, co pozwala uniknąć manipulacji oraz ukrytego i niebezpiecznego stanu w obrębie interfejsu. Stosunkowo prostym jest pisanie w MPI kodu o charakterze wielowątkowym (punkt w punkt) – część implementacji wspiera taki kod. Wielowątkowa komunikacja zbiorowa jest najlepiej osiągalna poprzez użycie wielu kopii komunikatora.