Archiwum Wschodnie przybrało postać ogólnopolskiego ruchu społecznego na rzecz ratowania pamięci o nieobecnej w życiu publicznym PRL – „wschodniej” historii Polski. Po dwóch miesiącach od jego założenia zaangażowanych w działalność Archiwum było już kilkadziesiąt osób. Jedną z najważniejszych osób kierujących Archiwum stała się Małgorzata Giżejewska. Od grudnia 1987 były tworzone kolejne oddziały w innych miastach: Poznaniu, Wrocławiu, Lublinie, Białymstoku. Po roku działalności Archiwum Wschodnie posiadało już dwanaście filii.
Archiwum Wschodnie utrzymywało się ze składek społecznych i dotacji przekazanych przez podziemne struktury naukowe: Komitet Kultury Niezależnej, Społeczny Komitet Nauki i inne.
Podstawowym celem działalności Archiwum Wschodniego było gromadzenie na możliwie szeroką skalę świadectw indywidualnych – relacji (nagrań), wspomnień, dokumentów, fotografii, po to, aby przerwać trwające 40 lat milczenie wokół spraw ważnych dla polskiej historii i tożsamości. Początkowo nie istniało jedno centralne miejsce przechowywania zbiorów.