W 2003 Ortheil uzyskał tytuł profesora i dalej kontynuował swoją działalność naukową z kolegami i współpracownikami.
W 2008 roku Ortheil został wybrany na dyrektora nowo założonego Instytutu Literackiego Pisania i Literaturoznawstwa Uniwersytetu w Hildesheim (Institut für Literarisches Schreiben und Literaturwissenschaft der Universität Hildesheim), którego celem jest wspieranie młodych autorów w teorii i praktyce oraz badanie wszystkich aspektów pisma i pisania. Oprócz działalności edukacyjnej na Uniwersytecie w Hildesheim, pisarz był także wykładowcą poetyki na Uniwersytecie Waszyngtońskim (Washington University in St. Louis/USA), a ponadto działał na uniwersytetach w Paderborn, Bielefeld, Heidelbergu, Zurychu i Bamberg. Hanns-Josef Ortheil jest profesorem honorowym Uniwersytetu w Heidelbergu, a także członkiem niemieckiego PEN Clubu (PEN-Zentrum Deutschland) i Bawarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Monachium (Bayerische Akademie der Schönen Künste in München).
Twórczość Jako autor Literatura faktu Poetycki opór w powieści. Historia i interpretacja powieści w XVII i XVIII wieku (Der poetische Widerstand im Roman. Geschichte und Auslegung des Romans im 17. und 18. Jahrhundert), Athenäum, Königstein/Taunus 1980. Jak powstają powieści, współ.