Jacques Maritain zaznaczał, że charakterystycznym rysem nowożytności jest konflikt między mądrością a nauką i zwyciężstwo nauki nad mądrościąJacques Maritain. Nauka i mądrość, Warszawa, Fronda, 2005. Już Michel de Montaigne, wybitny poprzednik francuskiego Oświecenia, wskrzeszał antyczną, sekularyzowaną interpretację mądrości. Bayle interpretuje mądrość jako mężne dążenie do poznania prawdy. Bacon i Kartezjusz idą w tej mierze dalej, ponieważ nie tylko odrzucają ideologię średniowiecznąWyraził ją Piotr Damiani, autor słynnej w średniowieczu sentencji: Philosophia theologiae ancilla – Filozofia jest służebnicą teologii, lecz także uzasadniają nowy ideał wiedzy, a mianowicie: naukowość. To nowe pojmowanie mądrości w pełni odpowiadało duchowi nauki nowożytności. U progu nowożytności nastąpiła zmiana w sposobie uprawiania nauki, polegająca na odejściu od założeń Arystotelesa. Pierwszym zwiastunem była już brzytwa Ockhama (XV w.), ale to Galileusz i, w pewnej mierze, Kopernik sformułowali nowy paradygmat uprawiania nauk przyrodniczych, w którym budowa teorii nie rozpoczyna się od spekulacji na temat „natury rzeczy”, ale od obserwacji i doświadczeń.