Szybkość powstawania nowych adaptacji zależy od zmienności genetycznej. Jednak w stosunkowo stałych warunkach środowiska fenotyp pozostaje dość dobrze przystosowany i większość zmian nie ma wartości adaptacyjnej. Dopiero stres wywołany nagłymi zmianami warunków życia stawia wymaganie nowego przystosowania. Organizmy mają zdolność fenotypowego buforowania mutacji, tak że są one kumulowane w genotypie bez widocznych zmian. Kumulowana przez okres sprzyjających warunków zmienność genetyczna może być wyzwolona w czasie nagłych zmian wymagających dostosowania w postaci nowych cech. Zdolność buforowania mutacji, określana też jako niewrażliwość genetyczna (ang. genetic robustness), może być immanentną cechą systemu. Systemy biologiczne i niebiologiczne są odporne na losowe usuwanie pojedynczych elementów. Doświadczenia potwierdziły, że nokauty pojedynczych genów drożdży nie powodują zaburzeń fenotypu. Jednakże już na początku XX wieku pojawiły się hipotezy o istnieniu genów modyfikatorów, zapewniających neutralizację szkodliwych mutacji. Hipotezy te zostały potwierdzone doświadczeniami, a geny pozwalające zamaskować zmienność określane są jako fenotypowe kondensatory. Wykryto je u Drosophila, Arabidopsis, Manduca, Escherichia coli oraz drożdży.