– Pascha (lub Wielkanoc) jest przejściem, oderwaniem się od zła, nawróceniem ku dobru i postępem w życiu duchowym, aż do ostatecznego przejścia do Królestwa Bożego. Eschatologia – we wczesnym okresie życia Kościoła celebracji misterium paschalnego towarzyszyło żywe oczekiwanie na przyjście Chrystusa. Stopniowo, wspólnoty chrześcijańskie skupiły się na obecności Chrystusa w Kościele jako na liturgicznej antycypacji paruzji. Eschatologia paschalna ma także wymiar indywidualny w postaci gorliwości, starania, by stać się uczestnikiem Paschy niebiańskiej. Misterium paschalne przyjmuje tu rolę zadatku życia wiecznegoCantalamessa R. OFMCap, (1993) Introduction, w: Easter in the Early Church, s. 2-3..
Marginalizacja pojęcia misterium paschalnego W okresie nowożytności, coraz większą popularność zyskiwała pobożność pasyjna, a w teologii zarówno protestanckiej, jak i katolickiej – teoria zadośćuczynienia za grzechy ludzi dokonanego przez Chrystusa na krzyżu, rozumianej w sposób czysto jurydyczny. Rozumienie Misterium paschalnego zostało ograniczone do misterium zastępczej śmierci Chrystusa. Jak zauważył Raniero Cantalamessa OFMCap, teologia Paschy, a szczególnie zmartwychwstania, ugięła się przed teologią krzyża /theologia crucis/Por. .