Koncepcję OBI stosuje się głównie do badań i innowacji a jej powstanie wiąże się często z postępem w obszarze nauk ścisłych i technologii, w szczególności zaś z rozwojem nowych technologii, takich jak nanotechnologia, teleinformatyka, genomika, biologia syntetyczna czy geoinżynieria. Niektórzy autorzy twierdzą, że OBI mogą również obejmować instrumenty finansowe, politykę publiczną lub innowacje społeczneHilary Sutcliffe, A report on Responsible Research & Innovation .. Komisja Europejska podkreśla, że głównymi powodami dla stosowania OBI powinny być wielkie wyzwania społeczne (takie jak zmiana klimatu, degradacja środowiska, gwałtowny wzrost popytu na energię, ograniczone zasoby, starzenie się społeczeństw, migracje), którym łatwiej będzie sprostać, gdy wszystkie podmioty społeczne będą w pełni zaangażowane w poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań, produktów i usługEC, Fact sheet: Science with and for Society in Horizon 2020..
Historia Zwrot „odpowiedzialne badania i innowacje” pojawia się w literaturze od roku 2006. Źródeł tej koncepcji należ jednak szukać znacznie wcześniej.