Twórcę interesowała głównie psychologiczna sytuacja bohatera i zawikłane koleje pozornie prostej sprawy, z którą przybył do Rzymu. Na przykładzie Watykanu abstrakcyjnie ukazano los człowieka wplątanego w tryby pewnej instytucji, której działania nie potrafi on przeniknąć ani dostatecznie pojąć (nawiązując tu dość widocznie do wzorca kafkowskiego bohatera).
W doborze postaci zastosowano niezbędne skróty, np. powieściową postać Malińskiego włączono w rolę Szumowskiego, w jedną rolę połączono też postacie właścicielki pensjonatu Rogulskiej i jej siostrzenicy Kozickiej. Dla uwypuklenia głównych personaży zdecydowano się na anonimowość niektórych pobocznych postaci (właścicielka pensjonatu, kardynał, wiejski proboszcz).
Ograniczono do minimum plenery i zredukowano rozbudowane w powieści turystyczne wędrówki bohatera po Rzymie i okolicach, zamiast tego zamykając psychologiczną akcję w odpowiednich dobranych wnętrzach. Plenery nakręcono w Warszawie: w Pałacu Kazimierzowskim (siedziba kardynała), Willi Pniewskiego (dom mecenasa), ponadto w Krakowie i Pieskowej Skale, a także w Rzymie – na Stazione Termini (sceny przybycia).
Powstanie filmu poprzedził spektakl telewizyjny z 1963 r. w adaptacji T. Brezy i A. Szafiańskiego.