Sasi jako foederati (sojusznicy) mieli bronić Brytów przed Piktami i Szkotami w zamian za dostawy żywności. Po pewnym czasie Sasi zaczęli się skarżyć, że ich miesięczne dostawy pożywienia nie są wystarczające i złamali traktat, rozpoczynając inwazję od morza do morza. Wojna pomiędzy Anglosasami a Brytami trwała ok. 20, lub 30 lat i zakończyła się krótko po bitwie pod Mons Badonicus. Pomiędzy zwaśnionymi stronami zapanował pokój, nazwany przez Gildasa lugubre divortium barbarorum (smutny rozwód z barbarzyńcami).

Postacie historyczne z części pierwszej Gildas w pierwszej części jako pierwszy z pisarzy wspomniał o brytyjskim wodzu, jakim był Ambrosius Aurelianus. Nie wymienił natomiast postaci opisanych 300 lat później przez Bedę w Historia ecclesiastica gentis Anglorum, jak na przykład Hengest, Horsa, czy Król Artur, których wartość historyczna jest dziś najczęściej podważana właśnie z powodu zbyt późnych doniesień w opracowaniach historycznychHengest i Horsa prawdopodobnie wpisują się w indoeuropejski motyw tak zwanych "mitycznych bliźniaków", których przykładem są Kastor i Polluks.. W narracji Gildasa najbardziej problematyczna jest kwestia pojawienia się brytyjskiego wodza, Vortigerna - później również zaliczonego w szereg legend arturiańskich.