W zakonach znajdowała się duża liczba kobiet.
Na czele opactwa stała opatka (ksieni), zazwyczaj wybierana spośród zakonnic, lecz najczęściej była mianowana przez władcę, spośród przedstawionych mu kandydatek. Jej zastępczynią była przeorysza, która pomagała jej w zarządzaniu klasztorem, a jeżeli z jakiegoś powodu (choroby, interdyktu nałożonego przez biskupa) ksieni nie mogła wykonywać swoich obowiązków, zastępowała ją. Przeorysza nazywana była czasami koadiutorką. Siostra zakonna nazywana ekonomem lub skarbniczką zajmowała się stroną finansową życia zakonnego. Zakonnic nie obowiązywały prawie żadne inne ograniczenia religijne poza celibatem, jednak było to uzależnione od zakonu, ponieważ ich życie codzienne regulowała reguła zakonna (podobnie jak mężczyzn).
Opatki sprawujące zwierzchnictwo nad klasztorami, mogły stać się wpływowymi osobistościami i sprawować kontrolę nad znacznym majątkiem. Ich pozycja nie wynikała z tego, że były żonami lub matkami. Opatki dysponowały dużą władzą, jednak ich funkcje religijne były bardzo ograniczone ze względu na zakaz udzielania kobietom święceń kapłańskich. Najważniejsze opatki miały jednak prawo wyboru księdza, który sprawował funkcje kapłańskie i udzielał sakramentów w klasztorze.