Badania Nedeljka Radosavljevicia wskazują, że specyficzna pozycja metropolii czarnogórskiej odróżniała ją od części innych eparchii, ale nie znosiła lojalności jej metropolitów wobec tronu patriarszego w Peći.
Status po 1766 roku
Po likwidacji Patriarchatu Pećkiego w 1766 roku metropolia w Cetynii funkcjonowała w warunkach znacznej faktycznej samodzielności. Ocena charakteru tej samodzielności jest jednym z głównych punktów sporu historiograficznego dotyczącego historii prawosławia w Czarnogórze.
Zwolennicy współczesnego CPC traktują okres po 1766 roku jako potwierdzenie historycznej autokefalii Kościoła czarnogórskiego. Inna część historiografii interpretuje metropolię jako strukturę wywodzącą się z Patriarchatu Pećkiego, która po jego likwidacji działała faktycznie samodzielnie, lecz nie utworzyła odrębnego Kościoła w dzisiejszym znaczeniu kanonicznym.
Konstytucja z 1905 roku
Istotnym dokumentem w sporze o historyczny status kościelny jest konstytucja Księstwa Czarnogóry z 1905 roku. W art. 40 określała ona Kościół czarnogórski jako autokefaliczny i stwierdzała, że nie podlega on żadnemu obcemu Kościołowi, zachowując jedność dogmatyczną z prawosławiem powszechnym.