Od czasów przywilejów koszyckich utrwaliła się obowiązująca i obecnie podstawowa konstytucyjna zasada ustawodawstwa podatkowego, iż obowiązek podatkowy mogą kreować tylko i wyłącznie ustawy sejmowe.
Kryzys finansowy państwa, przejawiający się w zmniejszaniu stałych podatków, spowodował w połowie XVII wieku zastąpienie dotychczasowego podatku łanowego podatkiem podymnym, by z kolei ustąpić miejsca podatkowi zwanemu pogłównym, od głowy. Jednocześnie w tym okresie pojawiły się w Polsce podatki pośrednie, z obciążeniem ukrytym w cenie towarów, takie jak akcyza, czopowe i szelężne.
Akcyza pojawiła się w latach 1656–1659 i 1673 r. jako podatek powszechny, wymierzany od obrotu w postaci procentu wartości towarów sprzedawanych na rynku przerzucany w cenie towarów na konsumentów. Wprowadzono ją początkowo w miastach królewskich i duchownych, a następnie również od sprzedaży na rynkach wiejskich. Stawka owej akcyzy wynosiła 6,6%, przyniosła ona w 1673 r. przeszło 400 000 zł dochodów dla skarbu państwa. Mimo iż akcyza stała się najważniejszym podatkiem w tym czasie, wskutek oporu szlachty nie stała się podatkiem stałym, choć podejmowano próby tego rodzaju.