Opiera się on na takich zjawiskach jak:
poczucie przynależności do grupy etnicznej, patriotyzm, świadomość narodowa, tradycjonalizm kulturowy.
Natomiast na stopień etnocentryzmu konsumenckiego jednostki mają wpływ czynniki szczegółowe, takie jak cechy:
demograficzne, psychograficzne, kulturowe, zawodowe, edukacyjne, behawioralne.
Skłonność do preferowania przez konsumentów produktów krajowych, nawet w sytuacji, gdy są one gorsze w opinii jednostki która je nabywa powoduje szereg pozytywnych skutków ekonomicznych z punktu widzenia kraju rodzimego. Przyczynia się to do rozwoju produkcji krajowej, tworzy barierę marketingową dla zagranicznych przedsiębiorstw, wpływa na zmniejszenie bezrobocia, zmusza przedsiębiorstwa zagraniczne do inwestowania w kraju. Z drugiej jednak strony powoduje też skutki negatywne do których należą: zahamowanie procesów innowacyjnych w gospodarce, izolowanie gospodarcze kraju, pogorszenie jakości krajowych wyrobów, spadek aktywności marketingowej podmiotów krajowych, brak obiektywizmu polegający na przekonaniu, że krajowe jest zawsze lepsze. Rozmiary skutków etnocentryzmu zależą w dużym stopniu od jego nasilenia.