Sytuację komplikowało powstanie w Niemczech „Niemieckiego Komitetu Wyzwolenia Rosyjskich Żydów”, którego założyciele postrzegali wojnę z Rosją jako metodę wyzwolenia rosyjskich Żydów od carskiego despotyzmuO. Budnitskii, s. 228..
Podczas wycofywania się w 1915 roku oddziałów rosyjskich z Królestwa Kongresowego pod naporem armii Państw Centralnych, dowództwo zbrojne deportowało 250 tysięcy Żydów w głąb Rosji. Do tej liczby dołączyło 350 tysięcy dalszych uchodźców. Często dochodziło do grabieży ich mieniaO. Budnitskii, s. 233–235.. W nowych siedzibach przybysze nie otrzymali zabezpieczeń prawnychP. Kenez, Pogroms..., s. 291..
Czynnikiem silnie osłabiającym możliwości obrony Żydów był brak własnego państwa, a zwłaszcza armii. Rozproszenie ludności po terytoriach kilku krajów i podział sił podczas I wojny światowej sprawiły, że Żydzi znaleźli się po różnych stronach frontu. Po każdej z tych stron byli kolektywnie oskarżani o sprzyjanie przeciwnikowi, w tym szpiegowanie na rzecz jego armii. Podejrzanych o szpiegostwo zwykle wieszano bez procesuO. Budnitskii, s. 226–232.. Według historyka Petera Keneza, większość oskarżeń o dezercję, już po straceniu, okazywała się jednak fałszywaP. Kenez, Pogroms..., s. 293..