Historia powstania oraz działalność przed rokiem 2015 „Iustitia” założona została wiosną 1990 pod nazwą: Stowarzyszenie Sędziów Orzekających „Iustitia” przez grupę sędziów z Warszawy i Trójmiasta. Pierwszym prezesem – wówczas przewodniczącą – została sędzia Sądu Najwyższego Maria Teresa Romer, autorka nazwy „Iustitia”. Początkowo stowarzyszenie było organizacją jednolitą, później zaczęło tworzyć oddziały, zwłaszcza pod koniec lat 90. XX wieku, gdy nastąpił jego rozwój i obszar działania rozszerzył się na całą Polskę.
Przez pierwszych kilka lat funkcjonowania finansowanie Stowarzyszenia zapewniały amerykańskie dotacje. Amerykańskie stowarzyszenie prawników , utworzyło agendę pod nazwą Central and East European Law Initiative (CEELI), mającą na celu wspomaganie krajów wyzwolonych spod komunistycznego panowania w ich dążeniu do praworządności i demokracji.
Największym programem szkoleniowym „Iustitii” był przeprowadzony w latach 1998–1999 cykl szkoleń sędziów związany z wejściem w życie od 1 września 1998 r. nowych kodeksów karnych, prowadzony przy wsparciu Departamentu Stanu USA.