Budowa, ekologia i biologia left|200px Plan budowy ciała tilapii cechuje się mniejszą specjalizacją niż ciało „nowoczesnych” pielęgnic (głównie Haplochromini). Podstawową cechą morfologiczną różnicującą je od Haplochromini jest budowa kości przyklinowej. Większość gatunków wykazuje szerokie spektrum adaptacji i tolerancji ekologicznej, w zakresie zasadowości, temperatury i zasolenia, np. Alcolapia zasiedlają silnie zasadowe i gorące wody małych jezior w Afryce Wschodniej. Dzięki tym cechom tilapie zachowują większą zdolność przystosowywania się do warunków panujących w nowo zajmowanych siedliskach, a tym samym są mniej narażone na wyginięcie.
U gatunków introdukowanych do hodowli na terenach zalewowych (pola uprawy trzciny cukrowej w Ameryce Środkowej i pola ryżowe w Azji) zaobserwowano unikalną wśród zwierząt skłonność do miniaturyzacji, zarówno rodziców, jak i potomstwa, co jest uznawane za przystosowanie się ryb do zmiennego poziomu wody w zbiorniku. Na przykład Oreochromis esculentus w mniejszych zbiornikach nabywają zdolność do rozrodu wcześniej i przy mniejszych rozmiarach.