XVII w. w dziejach polskiej nauki to z jednej strony poszerzenie funkcji, form, kręgu twórców i odbiorców nauki, z drugiej – oddalanie się od głównego nurtu europejskiego rozwoju nauki (z zachowaniem jednak wysp wybitnych, stojących na europejskim poziomie badań – głównie w dziedzinie matematyki, fizyki i astronomii). W XVII w. poszerzyły się praktyczne funkcje nauki (geografia, kartografia, ekonomia, inżynieria wojskowa). Świadectwem samoświadomości uczonych polskich była autorefleksja na temat zadań nauki i uczonych, uprawiana od XV z początku w formie kazań profesorów uniwersyteckich, a następnie rozpraw i traktatów (np. Szymon Marycjusz z Pilzna). Podobnie jak w innych krajach europejskich uczeni odwoływali się do wzorca trójwładzy Sacerdotium – Imperium – Studium, podkreślając rolę mądrości i nauki dla wzrostu i trwałości państwa.