produktem ubocznym jest etanol (3): 400px|Synteza acetylooctanu etylu z octanu etylu
Mechanizm reakcji W pierwszym etapie reakcji zasada usuwa α-proton tworząc karboanion, którego trwałość wynika z efektu rezonansowego. Następnie zachodzi nukleofilowy atak karboanionu na grupę karbonylową drugiego reagenta. W powstałym tetraedrycznym addukcie zachodzi eliminacja grupy alkoksylowej, a użyty w pierwszym etapie reakcji alkoholan ulega regeneracji. W kolejnym etapie alkoholan usuwa drugi α-proton i powstaje mezomeryczny anion enolanowy. Jest to jedyny nieodwracalny etap w kondensacji Claisena. Powstały anion enolanowy jest słabą zasadą, która nie jest w stanie deprotonować obecnego w wodzie alkoholu oraz nieprzereagowanego estru. Z tego samego powodu jon enolanowy nie może reagować z kolejną cząstkę estru. Nieodwracalność tego etapu korzystnie przesuwa równowagę reakcji w kierunku tworzenia się produktu, zwiększając wydajność prowadzonej reakcji. W ostatnim etapie dodaje się kwasu (np.