Faktyczny początek działalności metropolii litewskiej miał miejsce w 1315, imię pierwszego zwierzchnika jest nieznane, pierwszym znanym z imienia hierarchą na tej katedrze był urzędujący w 1327 Teofil. Nie przetrwały również informacje o strukturze metropolii litewskiej i ewentualnych podlegających jej eparchiach. Sam metropolita nie był w stanie prowadzić szerzej zakrojonej pracy misyjnej z powodu braku poparcia ze strony pogańskich książąt i aktywność zakonów rzymskokatolickich. W 1330 metropolia litewska została zlikwidowana. Prawdopodobnym inicjatorem tego posunięcia był metropolita kijowski Teognost, dążący do ponownego zjednoczenia wszystkich prawosławnych struktur na ziemiach wschodniosłowiańskich w jednej metropolii kijowskiej.
W 1327 wielki książę Olgierd, po ślubie z księżną witebską Anną Marią, ochrzcił w obrządku prawosławnym swoich czterech najstarszych synów i rozważał wprowadzenie na Litwie chrześcijaństwa. Olgierd w 1354 wznowił starania o reaktywowanie metropolii litewskiej i domagał się podporządkowania jej ruskich eparchii prawosławnych. Działania te zakończyły się powodzeniem i w 1354 na czele odnowionej metropolii stanął biskup Teodoryt. Jeszcze w tym samym roku zastąpił go biskup Roman, szwagier Olgierda.