Teksty Teksty są bardzo zróżnicowane i zwykle odchodzą tematycznie od podgatunku metalu, który jest najbliższy danemu zespołowi i stanowi bazę do jego muzyki. Chociaż często utwory są epickie, a nawet całe albumy stanowią zwartą całość (album koncepcyjny), np. Rhapsody (większość płyt), Therion (album „Secret of the Runes”), Avantasia („Metal Opera” Part 1 & 2), Kamijo (album „Symphony of The Vampire”).
Powstanie i rozwój Symfoniczny metal w przeważającej części wywodzi się z power metalu i gothic metalu. Można też dodać death metal, ale z pewnym zastrzeżeniem. Pierwszy zespół, który stworzył bardzo bogaty symfoniczny metal – Therion, wprawdzie ma korzenie deathmetalowe, jednak niewiele z nich wniósł do swojej muzyki i stopniowo odchodził od tego gatunku.
Obok szwedzkiej grupy rozwijał się włoski zespół Rhapsody, który dodał do power metalu bogate klawisze i inne instrumenty. Wokalista stosował pewne techniki klasyczne. Ponadto ich albumy były epickie i stanowiły zwartą opowieść fantasy.
Druga połowa lat 90. przyniosła też takie zespoły jak Nightwish i Sirenia. Ci pierwsi charakteryzowali się pierwszoplanowym sopranem (Tarja Turunen) i bogatymi kompozycjami na klawiszach (zarówno w tle jak i pierwszoplanowe).