Specjalizacja funkcjonalna jest głównym czynnikiem napędzającym podział pracy. Jest to system samorozwijający się, który bezpośrednio służy interesom jednostek, a pośrednio całemu społeczeństwu. Stopień podziału pracy pozwala na klasyfikowanie społeczeństw i ocenę stopnia ich rozwoju.
Centralne miejsce pojęcie to zajęło w teorii Émile’a Durkheima. W pracy (1893), Durkheim rozszerzył to pojęcie poza ekonomię, obejmując nim także sferę polityczną, prawną czy administracyjną.
Durkheim wyróżnia dwie podstawowe formy solidarności (więzi spajającej społeczeństwo). Solidarność mechaniczna oparta jest na podobieństwie. Jednostka jest tutaj odbiciem zbiorowości. Wraz z rozwojem społeczeństwa (jego rosnącą gęstością i objętością), przestaje pełnić dominującą rolę w kształtowaniu jednostki. Jednostki różnicują się i pojawia się pomiędzy nimi podział pracy.
Pozwala to jednostkom wzajemnie uzupełniać się w swoich działaniach, a nie rywalizować. Ten rodzaj więzi, oparty na podziale pracy, różnorodności jednostek i ich wzajemnym dopasowaniu (a nie na świadomości zbiorowej) Durkheim nazwał solidarnością organiczną. Dzięki tej komplementarności i rosnącej integracji, rośnie też wydajność działań i bogactwo społeczeństw.