Pragnąc zahamować falę przyjęć obrządku łacińskiego, Aleksander I powołał w 1804 wydział unicki w Kolegium Duchownym, wyznaczając na jego przewodniczącego biskupa Jozafata Bułhaka. Powołanie wydziału zyskało poparcie hierarchii unickiej, widzącej w nim ratunek przed latynizacją rytu. W 1805 Kolegium zostało podzielone na dwie odrębne jednostki; na czele departamentu unickiego stanął Herakliusz Lissowski. Uwierzył on w możliwość pełnego zjednoczenia Kościołów, w tym celu przeprowadził w podległych mu administraturach (był od 1806 unickim metropolitą kijowskim) reformę liturgiczną, usuwającą elementy wprowadzone do nabożeństw pod wpływem łacińskim i wprowadzając typowe dla prawosławia rosyjskiego.
Rządy Mikołaja I Mikołaj I od początku swoich rządów podjął zdecydowane kroki na rzecz zwalczania Cerkwi unickiej. 11 sierpnia 1829, przyjmując jej przedstawicieli na audiencji, stwierdził, że jego intencją jest „uporządkowanie” Kościoła unickiego i usunięcie z niego wszelkich wpływów łacińskich. Rząd rosyjski nie dokonał jednak natychmiastowej kasaty unii, lecz opracował długofalowy plan, opierający się na założeniu, iż maksymalne upodobnienie obrządku unickiego do prawosławnego zakończy się naturalnym połączeniem obydwu Kościołów. Głównym realizatorem tej koncepcji został biskup mścisławski Józef Siemaszko.