Narodowy Bank Polski emitował także talony tranzytowe NBP dające obywatelom PRL prawo do wymiany złotówek na waluty krajów Bloku Wschodniego, przez które przejeżdżali w tranzycie do wysokości nominału talonu.
Handel walutami wymienialnymi odbywał się też często na zasadzie transakcji nielegalnych po kursie czarnorynkowym, zwykle znacząco wyższym od oficjalnego. Nieformalną wymianą walut po wolnym kursie zajmowali się przede wszystkim tzw. cinkciarze.
Wiele krajów bloku wschodniego zobowiązywało swoich obywateli do wymiany części lub wszystkich otrzymywanych z zachodu (w szczególności w ramach rent, emerytur, płac czy przekazów od rodziny) walut wymienialnych na waluty lokalne po kursie oficjalnym lub też na specjalne bony, jak np. bony towarowe PeKaO czy też Forumscheck w NRD. 28 października 1950 wprowadzono w Polsce zakaz posiadania bez specjalnego zezwolenia dewiz przez osoby fizyczne. Jednak już 7 listopada 1956 ministerstwo finansów ponownie zezwoliło obywatelom Polski Ludowej na posiadanie złota, dolarów oraz innych walut wymienialnych do użytku osobistegoWitold Gadomski (2013) Podwójne życie dolarów, Alehistoria, Tygodnik Historyczny, dodatek do Gazety Wyborczej, 10 czerwca 2013, s. 14-15, . W roku 1960 Bank Pekao rozpoczął emisję swoich bonów towarowych zdenominowanych w dolarach.