Jeden z czołowych współpracowników Piotra I w jego dziele reformy Rosji na wzór zachodni i jeden z najbardziej wykształconych ludzi ówczesnej Rosji. Humanista i astronom, władający swobodnie sześcioma europejskimi językami. Jako „człowiek uczony”, wykonywał z polecenia cara-imperatora wiele zadań związanych ze sferą nauki, głównie tłumaczył na rosyjski zachodnioeuropejskie opracowania. Jego staraniom zawdzięczała ówczesna Rosja wprowadzenie i rozwój nowożytnego drukarstwa (w 1706 założył w Moskwie i prowadził pierwszą drukarnię państwową). Był również autorem pierwszego słownika rosyjsko-holenderskiego i pierwszej w historii Rosji wydanej na koszt państwa książki – podręcznika geometrii (Gieometrija sławienski ziemliemierie, Moskwa 1708). W 1702 otworzył w Moskwie pierwsze w Rosji obserwatorium astronomiczne. Utrzymywał kontakty z wieloma zachodnimi uczonymi ówczesnej epoki, m.in. korespondował z Newtonem, Leibnizem i Tatiszczewem. Petersburskiej Akademii Nauk zapisał całą swoją spuściznę naukową (pisma, kolekcję różnorodnych okazów przyrodniczych i instrumentów oraz swoją licząca półtora tysiąca woluminów bibliotekę). Był twórcą pierwszej rosyjskiej szkoły inżynieryjno-artyleryjskiej (w Moskwie). W latach 1709–1715 sprawował nadzór nad powstawaniem kalendarza astronomicznego (Kalendar’ ili miesjacesłow christianskij.