Dzięki temu na Kujawach zyskało miano miasta na wyspie.
Etymologia Janikowo jest nazwą typu dzierżawczego, utworzoną od imienia „Janik” za pomocą przyrostka -owo. Nazwa osobowa „Janik” jest zdrobniałą formą imienia „Jan”. Na przestrzeni dziejów w źródłach pisanych pojawiały się nazwy: Janycowo (1510/1511), Janykowo (1519), Jankowo (1576), Janków (1578), Janikowo (1584, 1776), sporadycznie Jankowo.
Niemiecka nazwa miasta (Amsee), w dosłownym tłumaczeniu, oznacza „przy jeziorze”, dlatego też w czasie zaborów i okupacji wśród Polaków Janikowo nazywano Przyjezierze.
Położenie mały|Noteć w okolicach Janikowa Miasto położone jest na Kujawach. Mieści się na Pojezierzu Żnińsko-Mogileńskimhttps://szlak12jezior.pl/. Rzeźba terenu jest lekko pofałdowana. Gleby w tej okolicy to żyzne czarne ziemie. Na zachód od Janikowa przebiega umowna granica między Wielkopolską a Kujawami. Położone jest na ważnym, międzynarodowym szlaku kolejowym (linia kolejowa nr 353 – Poznań Wschód – Skandawa).