XIX wiek Na tereny zaboru pruskiego i rosyjskiego licznie napływali kalwińscy osadnicy z Francji, Niemiec, Szkocji i Szwajcarii. W części asymilowali się i zasilili szeregi polskich reformowanych. Ponownie napływali bracia czescy osiedlający się w 2 ośrodkach: Zelowie i Kucowie. Nowi przybysze czynnie włączyli się w rozwijający się przemysł i handel, stając się współtwórcami kapitalizmu na ziemiach polskich (z wyjątkiem zacofanej Galicji). Odrębność zachowała Jednota Wileńska, ale język polski pozostał w niej językiem pastorów i synodu.
Ks. Karol Diehl utrzymywał jedność narodową reformowanych ponad granicami. W 1810 został wybrany seniorem generalnym Księstwa Warszawskiego, a następnie także Jednoty Małopolskiej w Galicji. Dziełem ks. Diehla było zjednoczenie protestantów na ziemiach polskich: 2 lipca 1828 wspólna organizacja Kościołów reformowanego i augsburskiego stała się faktem: utworzono wspólny Konsystorz Generalny dla obu wyznań. Jednak wobec wrogiego nastawienia zaborcy unia przetrwała tylko do lutego 1849 roku. Rozwijało się szkolnictwo wyznaniowe, w Warszawie otwarte zostały: sierociniec i dom opieki. Powstały nowe kościoły w Warszawie i Łodzi.