Dzięki wydzielaniu przez rafę śluzu (zbudowanego z reszt kwasu glukuronowego) gatunki związane z podłożem zdolne są do ruchu ślizgowego.
Ekologia Żyją zarówno jako elementy planktonu, jak i bentosu (także peryfitonu, głównie jednak epipsammonu i epipelonu), niektóre przechodząc z jednej biocenozy do drugiej (meroplankton, tychoplankton). Znajdowane również formy aerofityczne żyjące na wilgotnych ścianach jaskiń. Zasiedlają różne siedliska od kwaśnych (np. Navicula subtilissima), przez umiarkowanie kwaśne (np. Navicula heimansii), obojętne (np. Navicula radiosa), umiarkowanie zasadowe (np. Navicula cryptocephala), po zasadowe (np. Navicula tuscula), a także od słonych (np. Navicula vanhoeffenii) po słodkie (większość gatunków). Należą do najczęściej spotykanych składników zbiorowisk glonów w źródłach, w fitoplanktonie rzek, w glebach (fitoedafon).