Bezpośrednią inspiracją dla napisania Nocy Tarasa była odnaleziona w jednym z opracowań informacja o zwycięstwie odniesionym przez wojska atamana Tarasa Fedorowicza nad armią hetmana Stanisława Koniecpolskiego w czasie powstania Fedorowicza. Wydarzenie to przeszło do historii i legendy jako „Noc Tarasa”.
Treść Wiersz rozpoczyna obraz kobziarza śpiewającego młodym chłopcom i dziewczętom pieśń o Kozakach. Kobziarz skarży się na zły los Ukrainy, kolejne nieszczęścia spotykające jej mieszkańców. Za winnych ucisku Ukraińców uznaje „Lachów”, siłowo nawracających mieszkańców ziem ukraińskich na unię brzeską i czyniących z wolnych Kozaków przywiązanych do ziemi chłopów. Wspomina kolejne powstania kozackie, dochodząc do wystąpienia Tarasa Triasyły (wł. Fedorowicza).
Kozacy pod wodzą Triasyły toczyli walki z oddziałami dowodzonymi przez hetmana Koniecpolskiego, początkowo odnosząc same klęski. Wreszcie pewnej nocy Kozacy zmienili taktykę. W nocy otoczyli obóz polski i dokonali rzezi jego obrońców. Ciała Polaków pozostawili na pobojowisku, gdzie były jedzone przez dzikie zwierzęta, w czasie gdy Kozacy dziękowali Bogu za zwycięstwo.