Już w samej powieści odzwierciedlona jest perfekcja narracji, subtelna ironia oraz złożone i bardzo szczegółowe opisy, tak charakterystyczne dla późniejszych prac Thomasa Manna.

Przed rozpoczęciem prac nad Buddenbrookami Mann koncentrował się na krótszych opowiadaniach, które niemal wszystkie odnosiły się do jego trudnej życiowej decyzji, by zostać artystą i nie podążać za handlowymi i mieszczańskimi obowiązkami, czego oczekiwała jego rodzina. Owe historie zostały opublikowane w zbiorze Mały pan Friedemann () w 1898 roku. Mann przedstawia w nich, w ambiwalentny sposób, sylwetki słabe zarówno fizycznie, jak i duchowo oraz demonstruje ich walkę z moralnymi i społecznymi ograniczeniami burżuazji. Podobna tematyka pojawia się także w Buddenbrookach oraz w późniejszych pracach autora.

Eksploracja dekadencji w powieści może być przypisywana inspiracji Manna Arthurem Schopenhauerem w czasach jego młodości. Trzy generacje rodziny opisane w książce doświadczają pogarszającego się stanu ekonomicznego, duchowego i fizycznego, stając się z wolna niedostępnymi dla wszystkich członków rodziny (sens.