Na oficjalnym kongresie założycielskim 1 grudnia 1990 r. „Sojuz” otrzymał poparcie ponad 1/4 delegatów sowieckiego Zjazdu Deputowanych Ludowych. Siostrzaną frakcją w rosyjskim (republikańskim) odpowiedniku tej instytucji stała się frakcja „Rassija” („Rosja”) Siergieja Baburina. Nowo powstały „klub parlamentarny” wywierał coraz większy nacisk na Gorbaczowa na zakończenie demokratyzacji przez zaprowadzenie rządów prezydenckich, zdławienie „nieprawomyślnych” partii politycznych i wygaszenie ruchów narodowych w nierosyjskich republikach związkowych. To właśnie tym naciskom przypisuje się zdjęcie przez Gorbaczowa ze stanowiska ministra spraw wewnętrznych Wadima Bakatina, który uprzednio zgodził się na utworzenie samodzielnych ministerstw spraw wewnętrznych w każdej z radzieckich republik.
W styczniu 1991 r. oddziały KGB podjęły próbę obalenia uznających się za niepodległe rządów na Łotwie i Litwie. Wywołało to gwałtowną krytykę zagranicy, a Gorbaczow odżegnywał się od tych działań. Odtąd pozornie zarzucił pomysł użycia siły dla utrzymania Związku Radzieckiego w całości i podjął starania o zawarcie nowego układu związkowego z przywódcami tworzących ZSRR republik. W odpowiedzi w kwietniu 1991 r.