Zagrodnicy Zagrodnicy, czasami nazywani ogrodnikami, stanowili drugą co do wielkości po kmieciach grupę mieszkańców wsi. Ich nazwa wywodzi się stąd, iż posiadali zagrodę (chata z małym podwórkiem i zabudowaniami gospodarczymi), mogli również posiadać ogród i mały skrawek pola. Jego wielkość nie była duża, najwyżej kilka mórg (1 morga = 0,55 hektara). Przyjmuje się, że w Małopolsce było ich około 11 tysięcy, z czego połowa miała ziemię. Więcej ich było na Mazowszu, mniej w Wielkopolsce. Liczba zagrodników ciągle się zwiększała. Najczęściej pracowali w folwarkach. Stopień ich zamożności nie był wielki i praktycznie dość trudno na podstawie źródeł go ocenić. Dysponowali (część z nich) końmi, wozami, wołami. W źródłach znajdujemy zapisy, że pracowali też jako rzemieślnicy. Na rzecz dworu świadczyli pańszczyznę pieszą, lub inne zobowiązania w formie robocizn. Wymiar pańszczyzny był mniejszy (1–2 dni w tygodniu). Nie byli obciążeni daninami, a czynszu płacili kilkanaście groszy na rok. Jeśli mieli pole, byli zobowiązani do płacenia powinności.
Chałupnicy Chałupnicy to grupa mieszkańców wsi znacznie uboższa od zagrodników – nie posiadali żadnego gospodarstwa, ani własnej roli. W źródłach z XVI wieku występują bardzo rzadko.