Współcześnie najczęściej określony jest konstytucyjnie.
We współczesnej politologii pojęcie to zyskało sobie bliskie koncepcje, takie jak: system polityczny, system konstytucyjny, system rządów i reżim polityczny.
W doktrynie prawa konstytucyjnego ustrój polityczny jest kategorią złożoną, oznaczającą podstawowe zasady struktury władz państwowych oraz główne instytucje polityczne i prawne.
Klasyfikacja ustrojów Każdy ustrój polityczny oparty jest na ideologii i tradycji historycznej, a ściśle z nim związane są system gospodarczy oraz obowiązujący system prawny.
Platon w swoim dziele Państwo wydzielił pięć form rządu:
Arystokracja (rządy ładu i porządku publicznego królestwa, który nie jest tyranią) Demokracja (rządy czystej wolności i równości) Oligarchia (rządy bogactwa i etyki rynkowej) Timokracja (rządy honoru i obowiązku na wzór wojska, przykład Sparta) Tyrania (rządy strachu, despotyczne)
Te pięć reżimów wg Plato podlegają degeneracji, zaczynając od arystokracji na szczycie i tyranii na dole.
Arystoteles w dziele Polityka uszczegóławia te rodzaje i dzieli je na rządy jednej osoby, kilku i wielu osób.