Kolejna scena rozgrywa się w totalitarnej Polsce. Bazakbal wrócił i korzystając ze starych znajomości szuka posady. W siedzibie partii, przypominającej znane z historii PRL wnętrza gmachów PZPR, spotyka się z Wyprztykiem, byłym księdzem, obecnie gorliwym komunistą. Nowy system nie potrzebuje literatury Bazakbala. Wyprztyk składa pisarzowi propozycję zostania donosicielem. Atanazy nie przyjmuje oferty, odmowa zamyka mu drogę do znalezienia sobie miejsca w nowym porządku.
Postanawia uciec z kraju. Na granicy zostaje złapany przez Rosjan i zastrzelony.
Interpretacja W filmie pojawiają się motywy stale obecne w prozie Witkacego: katastrofizm, przeczucie upadku cywilizacji zachodniej pod naporem ze Wschodu i zagrożenie totalitaryzmem, uniformizacja społeczeństwa oraz zanik indywidualizmu, potrzeb duchowych i metafizycznych. Krytycy zwracali uwagę na nawiązania do zniewolenia totalitarnego: Reżyser dostrzegł u Witkacego przede wszystkim wizję chaosu, który przyniósł mieszkańcom Środkowej Europy los niewolników komunizmu.