Do polszczyzny słowo dotarło za pośrednictwem łaciny kościelnej, prawdopodobnie przez czeskie pośrednictwo.
Indoeuropejski rdzeń, od którego pochodzi grecki termin, jest rekonstruowany jako *gʰrey- (sączyć, kapać). Jest on spokrewniony z sanskryckim (ghṛta) oraz hindi ghī (घी, „ghee"), a także z litewskim griẽti (zbierać śmietanę) i angielskim grime.
Słowo krzyżmo ma ten sam rdzeń co imię Chrystus — greckie (Christós) znaczy dosłownie „Namaszczony" i jest odpowiednikiem hebrajskiego Masziach (Mesjasz). Tym samym etymologia krzyżma wskazuje wprost na chrystologiczny sens namaszczenia: namaszczeni krzyżmem uczestniczą w „namaszczeniu" samego Chrystusa.
W kościołach prawosławnych i wschodnich krzyżmo znane jest pod nazwą miro (gr. , myron) lub myron.
Wczesne chrześcijaństwo
Liczne wczesnochrześcijańskie dokumenty omawiają praktykę stosowania krzyżma, w tym pisma Teofila z Antiochii (zm. 181) i Tertuliana (zm. 220).
Najbardziej szczegółowy opis praktyki przekazał Cyryl Jerozolimski, który objaśniał, jak maść lub olej były „symbolicznie nakładane na czoło i inne zmysły" oraz jak namaszczano uszy, nozdrza i pierś. Cyryl nauczał, że namaszczenie jest „pieczęcią przymierza" chrztu i Bożych obietnic wobec namaszczonego chrześcijanina.