obok drugiego regenta, którym był patriarcha Arseniusz. Stopniowo skupiał coraz więcej władzy i gromadził grono zwolenników.
Doprowadził do tego, że w czasie jednej z wypraw został obwołany cesarzem. Jako że w tym czasie prawowitym władcą był Jan IV Laskarys, Michał formalnie był uzurpatorem. Początkowo patriarcha Arseniusz nie chciał uznać władzy Michała. Jednak po odebraniu od niego przysięgi, że nie skrzywdzi młodego Jana IV i odda mu władzę, gdy ten dojdzie do pełnoletniości, koronował go na współcesarza. Koronacja miała miejsce w Boże Narodzenie 1258 lub 1 stycznia 1259T. Wolińska, Michał VIII, [w:] Paleologowie, seria: "Dynastie świata", Warszawa 2011, s. 23..
Panowanie w cesarstwie Początki rządów Michał konsekwentnie budował swoją pozycję, pozyskując poparcie duchowieństwa (w tym mnichów), arystokracji i wojska. Dzięki umiejętnej polityce był także popularny wśród zwykłego ludu. Odsuwał także Jana IV od sprawowania władzy. Poza tym prowadził udane kampanie wojenne i umacniał pozycję Cesarstwa w tym regionie świata.