Może ostrzegać o zagrożeniu uszkodzeniem organizmu, prowadzić do wycofania się z kontaktu ze szkodliwym bodźcem i sprzyjać ograniczeniu używania uszkodzonej części ciała w okresie gojenia.
Bólowi i nocycepcji mogą towarzyszyć reakcje autonomiczne, ruchowe i behawioralne. Reakcje te nie są jednak równoważne z doświadczeniem bólu i nie stanowią jego bezpośredniej miary.
W bólu przewlekłym pierwotna funkcja ostrzegawcza może mieć mniejsze znaczenie. Przewlekły ból może prowadzić do ograniczenia aktywności, zaburzeń snu, zmian nastroju oraz pogorszenia funkcjonowania społecznego i zawodowego. Zależności między tymi czynnikami są dwukierunkowe, dlatego współczesne modele przewlekłego bólu uwzględniają jednocześnie czynniki biologiczne, psychologiczne i społeczne.
Ból przewlekły może występować jako objaw innej choroby, ale w klasyfikacji ICD-11 część stanów została ujęta jako przewlekły ból pierwotny, w którym sam ból i związane z nim ograniczenia stanowią główny problem kliniczny.
Ocena bólu
Ponieważ ból jest doświadczeniem osobistym, jego ocena opiera się przede wszystkim na informacji przekazywanej przez osobę, która go doświadcza.