W roku 1248 książę Bolesław II Rogatka ustanowił Legnicę stolicą księstwa legnickiego, które istniało także w formie legnicko-brzeskiego do roku 1675. Około 1250 uzyskała tzw. średzkie prawa miejskie, wzmianki historyczne podają, że wójtem był Radwan. W 1264 prawa zostały przeniesione na magdeburskie. W tym okresie powstała szkoła św. Piotra i Pawła, najznakomitsza szkoła średniowiecznej Legnicy. Funkcje stołeczne; dla państwa (od XVI wieku o obszarze ok. 10 tys. km²); sprawowała więc przez 427 lat.

W Legnicy urodził się Witelo, który po 1268 napisał w swoim dziele Perspektywy „Lignitz castrum Poloniae” („Legnica gród Polski”). W 1329 liczyła ponad 10 tysięcy mieszkańców. Z 1312 pochodzą wzmianki o pierwszych murach miejskich, które posiadały 26 baszt i 4 wieże bramne. W XIV w. nastąpił szybki rozwój miasta, który był związany m.in. z wykupieniem od króla Bolesława III terenów pod Dobrzejowem, nad Czarną Wodą i fragmentu Puszczy Legnickiej. Rozwój handlu miał wpływ na budowę foluszy, powstawania farbiarni sukna i płótna, rozwinęło się również rzemiosło cechowe. Około 1337 powstały wodociągi i łaźnie. W latach 1428–1431 podczas wojen husyckich ufortyfikowane miasto skutecznie broniło się przed atakami husytów. W połowie XV w.