Za czasów pierwszej „Solidarności” nie znano i nie stosowano tego terminu, wypracowując w zamian koncepcję „samorządnej Rzeczpospolitej”Paweł Załęski Czy Solidarność była społeczeństwem obywatelskim? Jak został zapomniany neorepublikański projekt samorządnej rzeczpospolitej – Kultura i Społeczeństwo tom LIV nr 4/2010.Paweł Stefan Załęski, Neoliberalizm i społeczeństwo obywatelskie, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012, s. 111-121. Tenże Etymologia społeczeństwa obywatelskiego. Paweł Załęski rozwija teorię restrukturyzacji systemów opiekuńczych, w myśl której społeczeństwo obywatelskie to neoliberalna ideologia legitymizująca demontaż państwa opiekuńczego na rzecz rozwoju trzeciego sektora, a nie element procesów demokratyzacjiPaweł Stefan Załęski, Neoliberalizm i społeczeństwo obywatelskie, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012, s. 162-172..