Przedstawiony w powieściach świat był wyidealizowaną wizją socjalizmu, w którym działania śledcze funkcjonariuszy milicji niezmiennie prowadziły do schwytania przestępcy. Fabuła opierała się na żmudnym dochodzeniu, w którym eksponowana była instytucja milicji, przez co opowiadane historie przypominają raczej hymn wznoszony na cześć systemu, niż choćby prawdopodobny scenariusz kryminalnych wydarzeń. Powieść milicyjna charakteryzuje się dodatkowo schematycznością fabuły i słabym zindywidualizowaniem postaci. Sztampa i uproszczenia powieści milicyjnej są środkiem realizacji propagandowych celów tej pododmiany powieści kryminalnej, której początki sięgają końca stalinizmu, tj. roku 1955, a koniec przypada na rok 1989. W Polsce dużą popularnością cieszyły się książki Zygmunta Zeydlera-Zborowskiego, autora m.in. Czarnego mercedesa, oraz Jerzego Edigeya, autora Wagonu pocztowego GM 38552. Do dużej popularności tej odmiany powieści kryminalnej przyczyniła się seria zeszytowa Ewa wzywa 07. Niektóre ze 146 zeszytów stały się bazą scenariuszową dla cieszącego się dużą popularnością telewizyjnego serialu 07 zgłoś się.